ECLI:NL:RBMNE:2026:7474

1. De procedure

Het verloop van de procedure blijkt uit:

de tussenbeschikking van 9 september 2025;

de brief met bijlagen van [testamentair bewindvoerder 1] van 16 december 2025;

de brief met bijlagen van [verzoeker] van 17 april 2026;

de brief met bijlage van [testamentair bewindvoerder 1] van 23 april 2026, waarin [testamentair bewindvoerder 1] schrijft dat de brief van [verzoeker] van 17 april 2026 buiten beschouwing gelaten dient te worden;

de brief van de griffier namens de kantonrechter van 28 april 2026 waarin staat dat de reactie van [verzoeker] van 17 april 2026 zal worden meegenomen in de beoordeling;

de brief met bijlagen van [testamentair bewindvoerder 1] van 18 juni 2026.

Tot slot heeft de kantonrechter een (eind)beschikking gegeven.

2. Het feitelijk verloop

[verzoeker] is enig erfgenaam van zijn vader, de heer [erflater] (hierna: erflater), die is overleden op [datum van overlijden] 2021.

Erflater heeft in zijn testament bepaald dat hetgeen [verzoeker] uit zijn nalatenschap verkrijgt onder testamentair bewind is gesteld. De kantonrechter heeft op 13 september 2022 [testamentair bewindvoerder 1] en [testamentair bewindvoerder 2] samen benoemd als testamentair bewindvoerders.

Bij (tussen)beschikking van 9 september 2025 zijn [testamentair bewindvoerder 1] en [testamentair bewindvoerder 2] ontslagen en zijn [belanghebbende 1] en [belanghebbende 2] als testamentair bewindvoerders benoemd.

De beslissing over het vaststellen van een redelijk loon voor [testamentair bewindvoerder 1] als testamentair bewindvoerder is aangehouden. De kantonrechter heeft in gemelde (tussen)beschikking overwogen:

“2.7. Bij de benoeming van [testamentair bewindvoerder 1] heeft de kantonrechter zijn beloning vastgesteld op € 260,00 per uur excl. BTW, waarbij jaarlijkse indexatie mogelijk is. [testamentair bewindvoerder 1] heeft dit tarief niet gehanteerd. In plaats daarvan heeft hij een maandelijks vast bedrag in rekening gebracht van € 50.000,00 zonder dat daaraan een urenspecificatie ten grondslag lag. Volgens [verzoeker] heeft [testamentair bewindvoerder 1] teveel gedeclareerd. [verzoeker] wil dat de beloning van [testamentair bewindvoerder 1] (nogmaals) wordt vastgesteld op het oorspronkelijke tarief van € 260,00 per uur excl. BTW, en dat [testamentair bewindvoerder 1] wordt veroordeeld om de teveel in rekening gebrachte beloning terug te betalen.

[testamentair bewindvoerder 1] betwist dat hij teveel beloning in rekening heeft gebracht. Hij maakt onderscheid tussen de beloning die hij ontving voor bewindswerkzaamheden en een beloning die hij daarnaast zou hebben ontvangen voor privéwerkzaamheden voor [verzoeker] . Voor wat betreft de beloning voor de bewindswerkzaamheden beroept [testamentair bewindvoerder 1] zich op afspraken die hij hierover na zijn benoeming met [verzoeker] maakte. Voor wat betreft de beloning voor privéwerkzaamheden beroep hij zich ook op afspraken met [verzoeker] , maar wijst hij er bovendien op dat deze categorie werkzaamheden en de daarvoor betaalde beloning buiten de reikwijdte van deze zaak (en het beoordelingskader van de kantonrechter) vallen omdat ze niet zagen op het onder bewind gestelde vermogen. [verzoeker] betwist dat er een onderscheid is tussen bewindswerkzaamheden en privéwerkzaamheden. Volgens hem waren alle werkzaamheden van [testamentair bewindvoerder 1] bewindswerkzaamheden.

De kantonrechter overweegt ten aanzien van het door [testamentair bewindvoerder 1] gemaakte onderscheid dat het onduidelijk is welke werkzaamheden volgens hem in welke categorie zouden moeten vallen. Partijen zijn het erover eens dat het gehele vermogen van [verzoeker] afkomstig is uit de nalatenschap. Los van eventueel de revenuen die op grond van het testament van erflater maandelijks aan [verzoeker] werden uitbetaald, beschikt hij niet over ander vermogen. In dat licht bezien moeten alle werkzaamheden die het vermogen van [verzoeker] betreffen worden aangemerkt als verricht in het kader van het bewind. De kantonrechter neemt daarom als uitgangspunt dat [testamentair bewindvoerder 1] al zijn werkzaamheden voor [verzoeker] heeft verricht als testamentair bewindvoerder. Het is aan [testamentair bewindvoerder 1] om aan te duiden welke werkzaamheden hij precies bedoelt als hij het heeft over ‘privéwerkzaamheden’ die buiten het bewind zouden vallen en hoeveel tijd hij daaraan heeft besteed. De kantonrechter zal hem in de gelegenheid stellen om binnen drie maanden hierover meer duidelijkheid te geven.

Voorts overweegt de kantonrechter dat de wet slechts twee mogelijkheden biedt voor afwijking van het wettelijke tarief voor testamentair bewindvoerders zoals bepaald in art. 4:159 lid 1 BW. Dat kan namelijk enkel gebeuren door erflater in zijn testament óf door de kantonrechter in een beschikking (art. 4:159 lid 3 BW). Voor het maken van andere afspraken door de bewindvoerder met de rechthebbende bestaat geen grondslag.

Bovendien bepaalt art. 4:166 BW dat [verzoeker] vanwege het bewind ten aanzien van het nalatenschapsvermogen slechts bevoegd is tot handelingen die dienen tot gewoon onderhoud van de goederen die hij in gebruik heeft en tot handelingen die geen uitstel kunnen lijden. Een overeenkomst over de beloning van de bewindvoerder kan hiertoe niet worden gerekend. Aangezien [verzoeker] voor alle andere handelingen toestemming van de bewindvoerder nodig had, heeft [testamentair bewindvoerder 1] de overeenkomst feitelijk met zichzelf gesloten. De overeenkomst kan niet in het belang van [verzoeker] , dan wel het testamentair vermogen worden geacht, immers is de beloning van € 50.000,00 per maand hoger dan [testamentair bewindvoerder 1] met een urenspecificatie had kunnen declareren, zelfs als hij volle werkweken aan het bewind zou hebben gespendeerd. Dit handelen van [testamentair bewindvoerder 1] druist in tegen de beschermingsgedachte van het testamentair bewind. De kantonrechter is van oordeel dat [testamentair bewindvoerder 1] hiermee toerekenbaar in de zorg van een goed bewindvoerder tekort is geschoten, zodat hij jegens [verzoeker] aansprakelijk is voor eventuele schade.

Dat [testamentair bewindvoerder 1] ervoor heeft gekozen om geen urenspecificatie bij te houden, komt voor zijn rekening en risico. Ter zitting heeft [testamentair bewindvoerder 1] laten weten dat het ondoenlijk is om achteraf alsnog een urenspecificatie te construeren van de bewindswerkzaamheden. Daarom zal de kantonrechter een redelijke vergoeding vaststellen voor de gehele periode van het bewind door [testamentair bewindvoerder 1] , op basis van een schatting van de uren dat hij met bewindswerkzaamheden bezig is geweest. Deze beslissing wordt aangehouden totdat de termijn als bedoeld in 2.9. is verlopen.”

3. De beoordeling

In de tussenbeschikking is bepaald dat de kantonrechter een redelijke vergoeding zal vaststellen voor de gehele periode van het bewind door [testamentair bewindvoerder 1] , op basis van een schatting van de uren die hij met bewindswerkzaamheden bezig is geweest. [testamentair bewindvoerder 1] is daarbij in de gelegenheid gesteld om duidelijk te maken welke werkzaamheden hij bedoelt met ‘privéwerkzaamheden’ en hoeveel tijd hij daaraan heeft besteed.

[testamentair bewindvoerder 1] stelt in zijn reactie van 16 december 2025 - kort gezegd - dat met name de fiscale werkzaamheden ter zake de inkomstenbelasting erven [erflater] (2019 t/m 2021) en de aangifte successierecht werkzaamheden zijn die buiten het bewind vallen, evenals de advocaatwerkzaamheden die hij voor [verzoeker] heeft verricht. Als bijlage B bij zijn brief van 16 december 2025 heeft [testamentair bewindvoerder 1] een urenoverzicht toegezonden. Hij heeft met de letter ‘a’ aangegeven welke werkzaamheden hij heeft verricht als advocaat en met de letter ‘p’ welke werkzaamheden hij als privéwerkzaamheden heeft verricht. [testamentair bewindvoerder 1] wijst er daarbij op dat, anders dan bij een boek 1 bewind, [verzoeker] als belastingplichtige handelingsbevoegd is gebleven om een aangifte erfbelasting in te dienen en om aan zijn andere fiscale verplichtingen te voldoen. Verder merkt [testamentair bewindvoerder 1] nog op dat het indienen van de voorlopige aangifte successiebelasting reeds heeft plaatsgevonden vóór ingang van het bewind, net als sommige fiscale verplichtingen met betrekking tot de inkomstenbelasting.

De kantonrechter overweegt dat werkzaamheden die [testamentair bewindvoerder 1] (enkel) als advocaat heeft verricht mogelijk niet onder het testamentair bewind vallen. Nu [testamentair bewindvoerder 1] echter beide rollen vervulde en zowel optrad als advocaat van [verzoeker] als zijn testamentair bewindvoerder, is het lastig om een onderscheid te maken en te duiden welke (juridische) werkzaamheden wél onder het bewind vallen en welke niet. [testamentair bewindvoerder 1] heeft ten aanzien van de in Bijlage B genoemde werkzaamheden met de letter ‘a’ niet nader toegelicht dat en waarom het hier ‘sec’ advocaten-werkzaamheden betreft. Voor wat betreft de inkomstenbelasting en de erfbelasting overweegt de kantonrechter dat het beheren van de onder bewind staande goederen te beschouwen is als de hoofdtaak van de bewindvoerder. Zijn beheersbevoegdheid is privatief. Dat betekent dat beheershandelingen in beginsel uitsluitend door de bewindvoerder kunnen worden verricht. [testamentair bewindvoerder 1] meent kennelijk dat werkzaamheden in het kader van inkomsten- en erfbelasting geen beheershandelingen zijn over de goederen die onder testamentair bewind staan en dat [verzoeker] die werkzaamheden zelf had kunnen doen. Dat verhoudt zich niet met de gedachte dat een bewind wordt ingesteld in het belang van de rechthebbende, omdat met een dergelijke bewind erflater juist de financiële belangen van [verzoeker] heeft willen beschermen, aangezien hij daartoe zelf onvoldoende in staat is. Bovendien komt in gerechtelijke procedures de vertegenwoordigingsbevoegdheid op grond van artikel 4:172 BW toe aan de testamentair bewindvoerder. Het is passend in het systeem van het testamentaire bewind dat de vertegenwoordigingsbevoegdheid naar instanties zoals de Belastingdienst ook toekomt aan de bewindvoerder, met uitsluiting van degene in wiens de belang de erfrechtelijke verkrijgingen onder bewind zijn gesteld.

Ook als [testamentair bewindvoerder 1] gevolgd zou worden in zijn stelling dat de werkzaamheden voor de inkomsten- en erfbelasting níet vallen binnen zijn taak als testamentaire bewindvoerder, overweegt de kantonrechter ten aanzien van de door [testamentair bewindvoerder 1] overgelegde urenregistratie (bijlage B) dat deze niet zonder meer wordt gevolgd. Tijdens de mondelinge behandeling is immers vast komen te staan dat [testamentair bewindvoerder 1] destijds niet heeft bijgehouden welke uren hij aan het bewind heeft besteed, omdat hij een maandelijks bedrag van € 50.000,- als beloning aan zichzelf overmaakte. De urenregistratie die hij nu heeft overgelegd is achteraf opgesteld en daaraan wordt reeds daarom minder waarde toegekend. Zoals [testamentair bewindvoerder 1] zelf in zijn brief van 16 december 2025 ook vermeldt is het immers ondoenlijk om exact te achterhalen welke werkzaamheden wanneer zijn verricht en in welke hoedanigheid hij dat heeft gedaan. Verder heeft [testamentair bewindvoerder 1] niet toegelicht hoe hij zijn uren jaren later alsnog heeft kunnen reconstrueren en heeft hij ook geen onderbouwende stukken overgelegd. De kantonrechter zal de achteraf gereconstrueerde urenspecificatie daarom niet volgen.

Tijdens de mondelinge behandeling heeft [testamentair bewindvoerder 1] een indicatie gegeven van de tijd die hij heeft besteed aan werkzaamheden als testamentair bewindvoerder. De kantonrechter ziet geen aanleiding om van deze opgave van [testamentair bewindvoerder 1] af te wijken en zal deze indicatie daarom volgen. Dat komt neer op de volgende tijdsbesteding:

- Vanaf zijn benoeming tot en met 30 juni 2023, twee dagen per week. Dat zijn 41 weken en vijf dagen, zodat voor deze periode 667,4 uren zijn besteed.

- Vanaf 1 juli 2023 tot en met 31 december 2023, 1,5 dagen per week. Dat zijn 26 weken, zodat voor deze periode 312 uren zijn besteed.

- Vanaf 1 januari 2024 tot en met 30 november 2024, 1,5 dagen per week. Dat zijn 48 weken en vier dagen, zodat voor deze periode 582,8 uren zijn besteed.

- Vanaf 1 december 2024 tot 9 september 2025, 2 dagen per week. Dat zijn 40 weken en 1 dag, zodat voor deze periode 642,2 uren zijn besteed.

[testamentair bewindvoerder 1] mocht bij aanvang van het bewind in september 2022 een beloning van € 260,00 per uur exclusief omzetbelasting (BTW) in rekening brengen. Dit uurtarief mocht wel worden geïndexeerd. De kantonrechter zal daarom de geïndexeerde uurtarieven hanteren zoals [testamentair bewindvoerder 1] hanteert in zijn brief van 16 december 2025. Dit betekent dat [testamentair bewindvoerder 1] per kalenderjaar de volgende uren tegen de volgende uurtarieven (exclusief BTW) in rekening had mogen brengen als beloning voor zijn werkzaamheden als bewindvoerder:

- 2022: 265,12 uren x € 260,00 = € 68.931,20.

- 2023: 714,24 uren x € 286,00 = € 204.271,68.

- 2024: 582,84 uren x € 296,00 = € 172.019,64.

- 2025: 642,24 uur x € 300,00 = € 192.672,00.

De kantonrechter zal - gelet op het vorenstaande - het loon van [testamentair bewindvoerder 1] als testamentair bewindvoerder vaststellen op € 637.894,52, exclusief BTW. Dit betekent dat [testamentair bewindvoerder 1] hetgeen hij meer in rekening heeft gebracht dan € 637.894,52, exclusief BTW moet terugbetalen aan [verzoeker] .

Indien [testamentair bewindvoerder 1] meent dat hij nog recht heeft op een vergoeding voor werkzaamheden die buiten de reikwijdte van het testamentaire bewind vallen, zal [testamentair bewindvoerder 1] dat moeten stellen en bewijzen bij de civiele rechter in een dagvaardingsprocedure.

[verzoeker] vraagt om het vaststellen van het loon uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. [testamentair bewindvoerder 1] vraagt om het vaststellen van het loon niet uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. De kantonrechter ziet - ook omdat deze procedure al lang loopt - reden om deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad te verklaren.

4. De beslissing

- stelt de beloning voor de werkzaamheden van [testamentair bewindvoerder 1] vast een op bedrag van € 637.894,52, exclusief BTW;

- veroordeelt [testamentair bewindvoerder 1] het bedrag dat hij in rekening heeft gebracht boven het bedrag van € 637.894,52, exclusief BTW terug te betalen aan [verzoeker] ;

- verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad.

- wijst het meer of anders verzochte af.