RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 mei 2026 in de zaak tussen
[eiseres] , uit [plaats] , eiseres
de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
Samenvatting
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 25/7816
(gemachtigde: mr. D.D. Pietersz),
en
(gemachtigde: S.N. Westmaas-Kanhai).
1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres om een uitkering op grond van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong). Eiseres is het niet eens met de afwijzing van de aanvraag. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de aanvraag.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het Uwv de Wajong-uitkering terecht heeft afgewezen. Eiseres krijgt dus geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Eiseres is geboren op [geboortedatum] 2002 en is op [geboortedatum] 2020 18 jaar geworden. Zij heeft op 16 april 2024 een aanvraag ingediend voor een Wajong-uitkering. Het Uwv heeft deze aanvraag met het besluit van 8 oktober 2024 afgewezen omdat eiseres volgens het Uwv geen arbeidsvermogen heeft maar dit nog wel zou kunnen ontwikkelen. Met het bestreden besluit van 23 december 2025 op het bezwaar van eiseres is het Uwv bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Het Uwv heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. Op 11 februari 2026 heeft eiseres een aanvullend beroepschrift ingediend met medische informatie. Het Uwv heeft op 2 maart 2026 een aanvullend verweerschrift ingediend met een rapport van zijn verzekeringsarts bezwaar en beroep van 27 februari 2026. Op 24 maart 2026 heeft eiseres aanvullende medische informatie ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 8 april 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres, de moeder van eiseres en de gemachtigde van het Uwv. Eiseres was niet aanwezig.
Beoordeling door de rechtbank
Het beoordelingskader
3. Het toetsingskader uit hoofdstuk 1:1a van de Wajong is van toepassing. Een uitkering op grond van hoofdstuk 1a van de Wajong kan alleen worden toegekend als iemand ‘jonggehandicapte’ is. In het geval van eiseres geldt dat zij als ‘jonggehandicapte’ wordt beschouwd als zij op haar achttiende verjaardag door medische en objectief vast te stellen beperkingen duurzaam geen arbeidsvermogen had of als zij in de vijf jaar daarna door dezelfde ziekteoorzaak alsnog duurzaam geen arbeidsvermogen had.
Eiseres heeft geen arbeidsvermogen als zij duurzaam:
a. geen taak kan uitvoeren in een arbeidsorganisatie, of;
b. niet over basale werknemersvaardigheden beschikt, of;
c. niet aaneengesloten kan werken gedurende ten minste een periode van een uur; of
d. niet ten minste vier uur per dag belastbaar is.
Voor het recht op een Wajong-uitkering moet het Uwv dus beoordelen of aan al deze vier criteria is voldaan. Als dat niet zo is, ontbreekt het arbeidsvermogen. Het Uwv moet daarna beoordelen of dat duurzaam is. Het duurzaam ontbreken van arbeidsvermogen betekent dat de mogelijkheden niet door medisch herstel, behandeling, begeleiding of door training (bijvoorbeeld scholing) kunnen verbeteren.
Beoordeling van het geschil
Motivering ontwikkeling arbeidsvermogen
Volgens eiseres berust het standpunt van het Uwv dat eiseres in de toekomst arbeidsvermogen zou kunnen ontwikkelen, op een voorwaardelijke en speculatieve prognose. De verzekeringsarts bezwaar en beroep stelt volgens eiseres niet vast dat verbetering zal optreden, maar slechts dat verbetering mogelijk is indien meerdere voorwaarden zijn vervuld, waaronder een effectief verloop van traumabehandeling, aanvullende behandeling van obsessief-compulsieve klachten, het leren omgaan met beperkingen en het functioneren in een prikkelarme werkomgeving met goede begeleiding.
Volgens eiseres voldoet deze motivering niet aan de eisen die de Centrale Raad van Beroep (CRvB) stelt aan de beoordeling van duurzaamheid, omdat sprake is van een theoretische mogelijkheid van verbetering waarbij ten onrechte geen termijn is genoemd. Ook is ten onrechte geen concreet niveau van verbetering door de verzekeringsarts bezwaar en beroep benoemd en is niet inzichtelijk gemaakt dat dat eiseres daarmee zou voldoen aan de criteria voor arbeidsvermogen.
Niet in geschil is dat eiseres nu geen arbeidsvermogen heeft. Partijen worden verdeeld gehouden over het antwoord op de vraag of eiseres in de toekomst arbeidsvermogen kan ontwikkelen. De rechtbank moet daarom beoordelen of het Uwv terecht heeft aangenomen dat er in de situatie van eiseres nog behandelmogelijkheden zijn waardoor het ontwikkelen van arbeidsvermogen niet uitgesloten is. De rechtbank is op basis van de verschillende rapportages van de verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen van oordeel dat dat zo is en dat er daarmee geen sprake is van het duurzaam ontbreken van arbeidsvermogen. De rechtbank legt dit hierna uit.
Het Uwv kan eiseres niet duurzaam arbeidsongeschikt achten op grond van verwachtingen over de ontwikkeling van haar situatie in de toekomst. Hiervoor is dan wel vereist dat de motivering van de duurzaamheid van het ontbreken van arbeidsvermogen aan bepaalde eisen voldoet. De CRvB, de hoogste rechter in Wajong-zaken, hanteert hiervoor strenge criteria. De verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige moeten een inschatting maken over hoe het arbeidsvermogen zich bij eiseres kan ontwikkelen. Die inschatting moet berusten op een concrete en deugdelijke afweging van de feiten en omstandigheden die bij eiseres op de datum in geding aan de orde zijn. In het geval de inschatting berust op een medische behandeling, is een onderbouwing vereist die ziet op het mogelijke resultaat daarvan voor eiseres. Uit de rapporten moet volgen wat de behandeling inhoudt en hoe en op welke wijze het arbeidsvermogen van eiseres zich door die behandeling kan ontwikkelen.
Het Uwv hoeft niet aan te tonen dat de ingezette behandeling en begeleiding zullen leiden tot het ontstaan van arbeidsvermogen. Het Uwv moet wel aannemelijk maken dat de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie zich bij eiseres kunnen ontwikkelen en voorts dat niet is uitgesloten dat daardoor in de toekomst arbeidsvermogen kan ontstaan.
De primaire verzekeringsarts legt dit in zijn rapport van 7 oktober 2024 op een inzichtelijke en navolgbare wijze uit. Volgens de verzekeringsarts is er geen sprake van een stabiel ziektebeeld zonder behandelmogelijkheden; de aandoeningen van eiseres zijn niet zodanig ernstig dat geen enkele toename van bekwaamheden mag worden verwacht. De gevoeligheid van eiseres voor overprikkeling die past bij de ASS wordt nu fors versterkt door de PTSS en extra stress die de traumabehandeling oplevert met daaruit voortvloeiend meer klachten van de OCS om te toegenomen andere klachten te hanteren. Als de traumabehandeling effectief is, kan deze spiraal mogelijk doorbroken worden volgens de verzekeringsarts. De ASS is volgens de verzekeringsarts blijvend, maar door de traumabehandeling, psycho-educatie en aanvullend opnieuw behandeling gericht op afname van de OCS klachten en of goede begeleiding is het volgens de verzekeringsarts wel mogelijk dat eiseres daarmee zo goed mogelijk om leert gaan en in de toekomst kan functioneren in passende werkzaamheden in een prikkelarme omgeving met goede begeleiding. Bij een goed effect van de behandelingen kunnen de beperkingen in het mentaal en sociaal functioneren geleidelijk afnemen. Dit zal volgens de verzekeringsarts naar verwachting vooral gelden voor de beperkingen in tussenmenselijke interacties en relaties en de beperkingen die leiden tot perioden met geen benutbare mogelijkheden.
Volgens de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige (rapport van 8 oktober 2024) zal eiseres bij een goed resultaat van de behandeling wel structureel 4 uur per dag belastbaar zijn, omdat dit verdeeld over de dag mag zijn. Eiseres zal dan ook in staat kunnen zijn om ten minste 1 uur aaneengesloten te werken in verband met de afname in de beperkingen in het herinneren, richten van de aandacht en uitvoeren van dagelijkse routinehandelingen en onbedwingbaar gedrag. In overleg met de arbeidsdeskundige heeft de verzekeringsarts aangegeven dat eiseres bij een afname in beperkingen in de toekomst wel over basale werknemersvaardigheden kan gaan beschikken. Daardoor ontbreekt volgens de verzekeringsarts het arbeidsvermogen niet duurzaam.
De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in zijn rapport van 8 december 2025
aangegeven dat uit de van de behandelaar en begeleiders van [naam] ontvangen informatie blijkt dat eiseres adequate behandelingen volgt, bijvoorbeeld EMDR en dat zij daar profijt van heeft. De behandeling is nog niet afgerond. De COMET-behandeling moet nog gevolgd worden en is gericht op het ontwikkelen van het zelfbeeld. De medicamenteuze behandeling is gericht op de vermindering van de vanuit OCD voorvloeiende klachten. Volgens de verzekeringsarts bezwaar en beroep is geen sprake is van een progressief of stabiel ziektebeeld zonder behandelingsmogelijkheden. De verwachting van de verzekeringsarts bezwaar en beroep op de basis van de onderliggende medische problematiek, de aard en de ernst van de aandoening, de toegepaste adequate behandelingen inclusief de begeleiding van eiseres, is dat na het afronden van deze behandelingen eiseres weer totaal 4 uur per dag structureel belastbaar zal zijn, tenminste 1 uur zonder essentiële onderbreking een taak zou kunnen uitvoeren en weer basale werknemersvaardigheden heeft zo nodig met begeleiding, ten minste op pre-existente niveau (haar situatie voor de verslechtering in 2024) waarmee eiseres in staat was om te werken en te studeren.
De rechtbank kan de conclusie dat eiseres nog arbeidsvermogen kan ontwikkelen volgen, gelet op het verleden van eiseres waarin zij heeft laten zien dat zij in staat is zowel een MBO 2 studie servicemedewerker als een MBO 4 studie juridisch administratief dienstverlener af te ronden met een diploma. Verder heeft eiseres in 2018 en 2019 gewerkt als kassière en als vulmedewerker. Daarbij komt bij dat de EMDR-behandeling van eiseres nog gaande is en zij nog met de COMET-behandeling zal beginnen, die is gericht op het ontwikkelen van het zelfbeeld. Daarbij is ook de medicamenteuze behandeling van eiseres van belang die ziet op het dempen en verminderen van de OCD-klachten. Naar het oordeel van de rechtbank is hiermee sprake van concrete behandelingen voor eiseres. Anders dan eiseres meent, gaat het om een inschatting van de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige over hoe de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie zich bij eiseres kunnen ontwikkelen. Het Uwv hoeft niet aan te tonen dat de ingezette behandeling en begeleiding zullen leiden tot het ontstaan van arbeidsvermogen. Het wettelijk criterium vereist daarnaast niet dat er een termijn aan een behandeling wordt gesteld. Onder duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben, wordt de situatie verstaan waarin de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie zich niet kunnen ontwikkelen. Daar is in dit geval zoals hiervoor is uitgelegd geen sprake van. De beroepsgrond slaagt niet.
Begeleidingsbehoefte
Eiseres stelt dat zij een structurele begeleidingsbehoefte heeft die een medische onderbouwing heeft. Volgens eiseres heeft het Uwv deze medische informatie waar dit uit blijkt niet kenbaar betrokken bij de beoordeling van de duurzaamheid van het ontbreken van arbeidsvermogen.
Anders dan eiseres stelt, is in de primaire fase van de beoordeling van het arbeidsvermogen van eiseres wel rekening gehouden met haar structurele begeleidingsbehoefte. De primaire arbeidsdeskundige heeft in zijn rapport van 28 oktober 2024 vermeld dat functionele begeleiding aanwezig dient te zijn die eiseres na het afronden van een taak weer verder helpt. Eiseres heeft een functioneel begeleider nodig die haar regelmatig benadert om na te gaan of zij haar werkzaamheden kan blijven uitvoeren en of haar concrete instructie geeft om haar werk te kunnen continueren. Zij heeft ook bij het inwerken van een nieuwe taak één op één begeleiding nodig waarbij de begeleider korte concrete informatie geeft en de taak voordoet. De begeleider dient bij haar na te gaan of ze de informatie heeft begrepen en om kan zetten naar uitvoeren. Deze begeleiding wordt zo vaak herhaald totdat zij de taak kan uitvoeren. Deze begeleiding wordt weer geboden als de taak wijzigt en als eiseres een nieuwe taak moet aanleren. Eiseres is in een werksituatie aangewezen op een persoonlijke begeleider die kennis en ervaring heeft met haar problematiek. Deze dient de tijd te nemen om een vertrouwensband met haar op te bouwen. De begeleider dient haar te ondersteunen bij het ontwikkelen van meer zelfvertrouwen en leren de sociale interacties op de werkvloer te interpreteren. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft deze conclusies van de primaire arbeidsdeskundige onderschreven. De begeleidingsbehoefte van eiseres is ook erkend door de primaire verzekeringsarts in het rapport van 7 oktober 2024 waar hij aangeeft dat het in de toekomst wel mogelijk is dat eiseres door onder andere goede begeleiding zo goed mogelijk om leert gaan met haar OCS klachten en in de toekomst kan functioneren in passende werkzaamheden in een prikkelarme omgeving met goede begeleiding. Deze beroepsgrond slaagt niet.
Blijvende aard medische aandoeningen
Eiseres wijst erop dat de klachten die zij als gevolg van autisme heeft, blijvend zijn en niet door behandeling verdwijnen. Volgens eiseres heeft het Uwv miskend dat de blijvende aard van deze aandoening zwaar weegt bij de beoordeling van duurzaamheid. Daarnaast leidt de obsessief compulsieve stoornis bij eiseres tot verhoogde stressgevoeligheid en dwangmatig gedrag, hetgeen de belastbaarheid van eiseres verder beperkt.
De rechtbank volgt dit standpunt niet. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in zijn rapport van 27 februari 2026 aangegeven dat de blijvende beperkingen bij eiseres als gevolg van autisme licht qua aard zijn en dat deze beperkingen zowel door de primaire verzekeringsarts als de verzekeringsarts bezwaar en beroep zijn onderstreept. Ook heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep in zijn rapport van 8 december 2025 kenbaar rekening gehouden met de klachten van eiseres als gevolg van autisme en OCS. De primaire verzekeringsarts is hier in zijn rapport van 7 oktober 2024 ook op ingegaan. Het autisme weliswaar blijvend, maar door de traumabehandeling, psycho-educatie en aanvullend opnieuw behandeling gericht op afname van de OCS klachten en of goede begeleiding is het volgens de primaire verzekeringsarts wel mogelijk dat eiseres daarmee zo goed mogelijk om leert gaan en in de toekomst kan functioneren in passende werkzaamheden in een prikkelarme omgeving met goede begeleiding. Bij een goed effect van de behandelingen kunnen de beperkingen in het mentaal en sociaal functioneren geleidelijk afnemen. Dit zal naar verwachting vooral gelden voor de beperkingen in tussenmenselijke interacties en relaties en de beperkingen die leiden tot perioden met geen benutbare mogelijkheden. Deze beroepsgrond slaagt niet.
Onderbouwing toekomstige arbeidsparticipatie
Eiseres voert aan dat het Uwv niet inzichtelijk heeft gemaakt dat de veronderstelde verbetering daadwerkelijk zal leiden tot arbeidsparticipatie in de zin van de Wajong. Er is volgens eiseres ten onrechte geen concrete koppeling gemaakt tussen de verwachte verbetering en de wettelijke criteria voor arbeidsvermogen, zoals taakverrichting, basale werknemersvaardigheden en belastbaarheid.
Anders dan eiseres stelt, heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep in zijn rapport van 8 december 2025 wel zijn verwachting ten aanzien van de ontwikkeling van het arbeidsvermogen bij eiseres uiteengezet. De verwachting op basis van de onderliggende medische problematiek, de aard en de ernst van de aandoening, de toegepaste adequate behandelingen inclusief de begeleiding van eiseres, is volgens de verzekeringsarts bezwaar en beroep dat na het afronden van deze behandelingen eiseres weer 4 uur per dag structureel belastbaar zal zijn, tenminste 1 uur zonder essentiële onderbreking een taak zou kunnen uitvoeren en weer basale werknemersvaardigheden heeft zo nodig met begeleiding, ten minste op pre-existente niveau (haar situatie voor de verslechtering in 2024) waarmee eiseres in staat was om te werken en te studeren. Zoals de rechtbank na overweging 3.6. en 3.10. in deze uitspraak heeft aangegeven, hoeft het Uwv niet aan te tonen dat de ingezette behandeling en begeleiding zullen leiden tot het ontstaan van arbeidsvermogen omdat het een inschatting betreft van de ontwikkeling van het arbeidsvermogen. De beroepsgrond slaagt niet.
Tijdens de zitting heeft de gemachtigde van eiseres naar voren gebracht dat de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep in zijn rapport van 9 december 20025 een gespreksverslag heeft opgenomen met [A.] , [functie] bij [naam] , waarvan geen apart gespreksverslag in het dossier van eiseres beschikbaar is. Hierdoor is dit gespreksverslag niet verifieerbaar. De gemachtigde van eiseres heeft daaraan geen verdere conclusies verbonden. De gemachtigde van het Uwv heeft tijdens de zitting hierop gereageerd en aangegeven dat dit inderdaad het geval is, maar dat hetgeen de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep met [A.] heeft besproken integraal in het rapport van de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep is vermeld. De rechtbank ziet geen aanleiding om het rapport van de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep om deze reden onzorgvuldig te achten.
Ook heeft de gemachtigde van eiseres tijdens de zitting aangegeven dat [A.] eiseres niet kent en dat ten onrechte niet is gesproken met een huidige begeleider van eiseres. De verkregen informatie ziet vooral op het verleden van eiseres toen het nog wat beter met haar ging, en niet op de toekomst, waaruit zou blijken dat eiseres arbeidsvermogen kan ontwikkelen. Volgens de gemachtigde is het onzorgvuldig om deze informatie bij de beoordeling van de ontwikkeling van het arbeidsvermogen te betrekken. De rechtbank begrijpt deze beroepsgrond zo dat deze informatie niet relevant is voor de toekomstige beoordeling van eiseres. De rechtbank gaat hier niet in mee en verwijst naar hetgeen zij hiervoor heeft overwogen met betrekking tot de ontwikkelmogelijkheden van eiseres. Ook in deze beroepsgrond ziet de rechtbank geen aanleiding om het rapport van de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep op dit punt onzorgvuldig te achten. Deze beroepsgrond slaagt niet.
Conclusie en gevolgen
4. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat het Uwv de aanvraag van eiseres om een Wajong-uitkering terecht heeft afgewezen. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.R. van Es-de Vries, rechter, in aanwezigheid van
mr. G.M.C.P. Maarhuis, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 20 mei 2026.
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.
Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.